Umowa ADR – czym jest?

Umowa ADR określa zasady międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych oraz warunki, które trzeba spełnić, aby dany towar mógł zostać dopuszczony do transportu. Przepisy obejmują między innymi wymagania dotyczące opakowań, pakowania, oznakowania i dokumentacji przewozowej. W Polsce ADR obowiązuje od 1975 roku i stanowi podstawę regulacji dotyczących bezpieczeństwa oraz obowiązków uczestników przewozu towarów niebezpiecznych.

Umowa ADR – czym jest?

Umowa ADR, czyli Umowa międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych - L’ Accord européen relatif au transport international des marchandises Dangereuses par Route (dalej ADR), jest zbiorem prawnych wytycznych wytworzonych na bazie przepisów modelowych ONZ. Na podstawie ADR, zgodnie z zawartym wykazem towarów niebezpiecznych (Tabela A Działu 3.2 Załącznik A), towary niebezpieczne mogą być zabronione lub dopuszczone do przewozu w transporcie drogowym. O ile zakaz przewozu jest oczywisty, to dopuszczenie każdego z numerów UN możliwe jest jedynie, gdy spełnione są konkretne wytyczne. Są to zalecenia obejmujące wiele poziomów, m.in.: ilość, rodzaj opakowania, zasady pakowania, oznakowanie, wytworzenie właściwej dokumentacji przewozowej czy zasady nadzorowania konkretnego numeru UN. Podzielono ją na załączniki A i B, łącznie 9 działów. ADR aktualnie przyjęto do realizacji w 54 krajach, z czego zdecydowana większość to kraje Europy, ale nie tylko, bo ADR ratyfikowało kilka krajów Afryki czy Azji. Polska przyjęła ją do naszego stanu prawnego w roku 1975 i od tego też czasu firmy, które są zaangażowane w przewóz towarów niebezpiecznych, zobowiązane są do wykonywania właściwych sobie czynności zgodne z jej zapisami. W Polsce, na bazie ADR, powstała Ustawa o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz. U. 2011 nr 227 poz.1367 z późn. zm., t.j. Dz. U. 2024 poz. 643 z późn. zm.) (dalej UoPTN). Na bazie tejże Ustawy opublikowano cykl rozporządzeń szczegółowych. Poniżej kilka z nich:

1. Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie prowadzenia kursów z zakresu przewozu towarów niebezpiecznych (Dz. U. 2012 poz. 619 z późn. zm. – 2 zmiany, t. j. Dz. U. 2021 poz. 2150);
2. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 czerwca 2024 r. w sprawie egzaminów dla kierowców przewożących towary niebezpieczne (Dz. U. 2024 poz. 964);
3. Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 15 lutego 2012 r. w sprawie świadectwa dopuszczenia pojazdu ADR (Dz. U. 2012 poz. 192 z późn. zm. – 5 zmian);
4. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 25 października 2019 r. w sprawie formularza listy kontrolnej i formularza protokołu kontroli (Dz. U. 2019 poz. 2302, Dz. U. 2026 poz. 751);
5. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 13 listopada 2012 r. w sprawie warunków technicznych parkingów, na które są usuwane pojazdy przewożące towary niebezpieczne (Dz. U. 2012 poz. 1293).

Jest to tylko niewielki wycinek prawa krajowego regulujący zasady przewozu towarów niebezpiecznych. Oprócz towarów, które są zabronione lub dopuszczone, są towary, które zostały zwolnione z respektowania zapisów ADR w całości. Niezależnie od tego, jeżeli towar przewożony jest zgodnie z ADR, każdy uczestnik przewozu zobowiązany jest do przestrzegania przepisów. Oto kilka z nich:

Art. 12. 1. Uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych ma obowiązek przedsięwziąć niezbędne środki bezpieczeństwa w celu zapobieżenia zagrożeniom dla osób, mienia i środowiska, a w przypadku zaistnienia wypadku lub awarii niezwłocznie powiadomić osoby będące w strefie zagrożenia oraz centrum powiadamiania ratunkowego lub jednostkę ochrony przeciwpożarowej. (…) UoPTN.

Art. 14. 1. Uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych jest obowiązany przeszkolić osoby wykonujące czynności związane z przewozem drogowym, koleją i żeglugą śródlądową towarów niebezpiecznych, zatrudnione przez niego lub wykonujące na jego rzecz czynności związane z przewozem towarów niebezpiecznych przed podjęciem tych czynności, w zakresie odpowiednim do odpowiedzialności i obowiązków tych osób. Szkolenie ADR powinno być okresowo uzupełnianie w celu uwzględnienia zmian w przepisach dotyczących przewozu towarów niebezpiecznych. (…) UoPTN.

Art. 16. 1. Uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych jest obowiązany:

1. wysłać jeden egzemplarz rocznego sprawozdania z działalności tego uczestnika, w zakresie przewozu towarów niebezpiecznych oraz czynności z nim związanych, zwanego dalej „rocznym sprawozdaniem”, w terminie do dnia 28 lutego każdego roku następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie, odpowiednio:

a) wojewódzkiemu inspektorowi transportu drogowego właściwemu ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych – w zakresie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych, (…) UoPTN.

Aktualnie zabronionych do nadawania jest 14 numerów UN. Tyle samo jest zwolnionych z przepisów ADR. Pozostałe mogą być przewiezione pod warunkiem spełnienia wymogów.

Dlatego, w związku ze złożonością tematyki, warto zainwestować w szkolenia z zakresu przewozu towarów niebezpiecznych zgodnie z ADR. Oferujemy szkolenia dla kierowców i pozostałych uczestników procesów związanych z przewozem towarów niebezpiecznych oraz doradców.

Umowa ADR oraz polskie prawo nakładają na każdego uczestnika transportu towarów niebezpiecznych ścisłe wymogi dotyczące pakowania, oznakowania i procedur bezpieczeństwa. Do kluczowych obowiązków firm należą okresowe szkolenia pracowników oraz składanie rocznego sprawozdania do WITD do 28 lutego. Ze względu na złożoność przepisów niezbędnym wsparciem w legalnym i bezpiecznym przewozie są profesjonalne szkolenia branżowe.

FAQ

Kto jest zobowiązany do przestrzegania przepisów umowy ADR?

Przepisy obejmują każdego uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych. Dotyczy to zarówno przewoźników i kierowców, jak i nadawców, pakujących, ładujących oraz odbiorców ładunku.

Czy każdy pracownik zaangażowany w proces transportu musi przejść szkolenie?

Tak, zgodnie z art. 14 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych każdy pracownik wykonujący czynności związane z przewozem musi zostać przeszkolony przed podjęciem pracy, a szkolenie należy okresowo aktualizować.

Do kiedy należy złożyć roczne sprawozdanie z działalności ADR?

Uczestnik przewozu ma obowiązek wysłać jeden egzemplarz sprawozdania rocznego do właściwego Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w terminie do 28 lutego za rok poprzedni.